Sarajevo - astronomi amateri snimili egzoplanet udaljen 460 svj. g.

Zvijezda kandidat (zeleni kružić) i nekoliko okolnih referentnih zvijezda (crveni kružići)Zvijezda kandidat (zeleni kružić) i nekoliko okolnih referentnih zvijezda (crveni kružići)

Ekipa astronoma amatera iz Sarajeva uspješno je snimila vansolarnu planetu WASP-10b udaljenu od Zemlje nekih 460 svjetlosnih godina. Riječ je o vrlo zahtjevnom posmatranju koje zahtijeva strpljenje, znanje te sofisticiranu i preciznu opremu.

Šta je snimljeno?
Ekipa astronoma iz Sarajeva je mjerenjem procijenila veličinu ekstrasolarne planete metodom diferencijalne fotometrije.

U suštini, mjeri se promjena intenziteta svjetlosti zvijezde oko koje egzoplaneta kruži. Ustaljeni pad intenziteta prilikom tranzita planete ispred zvijezde najčešći je način detekcije egzoplaneta.

"Ovo je prvo ovakvo mjerenje u Bosni i Hercegovini. Danas je, kao što svi znamo, vrlo aktuelna ova tematika. Ultimativni cilj je otkrivanje naseljivih planeta i možda nekog novog oblika života u svemiru."

Snimanje i mjerenje su izvršili Džan Jašarević i Alan Ćatović, student i doktorant na Mašinskom fakultetu u Sarajevu koji vode i neformalnu astronomsku grupu Sarajevo koja ima više od 1.100 članova.

Šta su WASP-10 i WASP-10b?
WASP-10 je zvijezda u pravcu sazviježđa Pegaz koja je oko 22 posto manja od Sunca i ima masu za oko 30 puta manju od mase Sunca. Klasificirana je kao K5 zvijezda, površinske temperature oko 4675K - manje nego kod Sunca. Udaljena je od nas oko 460 svjetlosnih godina i ne može se vidjeti golim okom jer joj je magnituda 12,7. Stara je oko 270 miliona godina i predstavlja relativno mladu zvijezdu. Potrebno joj je oko 12 dana za jedan obrtaj oko svoje ose.

Jedina potvrđena planeta oko ove zvijezde je WASP-10b koja je otkrivena 2008. godine. Planeta je blizu tri puta veće mase od Jupitera, dok su posmatranja tranzita pokazala da je njen radijus za 8-28 posto veći od Jupitera (1,08 do 1,28 radijusa Jupitera). Gustoća ove planete slična je gustoći našeg Mjeseca, a površinska temperatura mu je blizu 1300K. Treba mu otprilike 3 dana za orbitu oko zvijezde.

Detekcija egzoplanete. Trenutak tranzita prikazan je padom jačine svjetlosti zvijezde od 1%Detekcija egzoplanete. Trenutak tranzita prikazan je padom jačine svjetlosti zvijezde od 1%

Zašto je ovo mjerenje značajno za BiH?
Snimanje egzoplanete WASP-10b i procjena njenih parametara predstavlja značajan iskorak bh. astronomije, jer je ona nakon rata na koljenima i tek pojedinci iz hobija i rijetka astronomska društva održavaju ovu iskru nauke u našem društvu.

"Niko se više ovdje ne bavi ozbiljno astronomijom, a ni u školama ni na fakultetima se ne izučava. Ovladavanjem ovih metoda stvoreni su uslovi da možda jednog dana neko iz BiH otkrije neku novu egzoplanetu ili da vrši neka ozbiljnija istraživanja. Također, na ovaj način se naši podaci mogu dijeliti s drugim astronomskim istraživačkim centrima i doprinijeti boljem razumijevanju našeg univerzuma"

Izvor teksta: Klix.ba